Sắt là một trong những nguyên tố vi lượng rất cần thiết. Ở những nước đang phát triển, tình trạng thiếu máu do thiếu sắt là rất phổ biến. Suckhoegiadinh365 xin cung cấp cho độc giả kiến thức về và cách để bổ sung sắt.

Động học của sắt trong cơ thể

  • Ở dạ dày: Sắt từ nguồn thức ăn có thể ở dạng ion Fe2+ hoặc Fe3+. Fe2+ dễ dàng được hấp thu ở niêm mạc dạ dày, ruột, Fe3+ sẽ kết hợp với albumin niêm mạc đường tiêu hóa, nên không hấp thu được gây kích thích niêm mạc ống tiêu hóa, muốn hấp thu được, Fe3+ phải được chuyển thành Fe2+ nhờ tác dụng của HCl ở dạ dày
  • Tại ruột: Fe2+ được gắn với một albumin ở tế bào niêm mạc ruột là apoferritin(chất mang sắt) để tạo thành ferritin (dạng dự trữ của sắt) đi vào máu. Khi cơ thể thiếu sắt thì số lượng apoferritin tăng lên để hấp thu sắt và ngược lại. Vitamin C có chứa nhóm –SH làm Fe3+ chuyển thành Fe2+ dễ hấp thu. Một số chất cản trở hấp thu sắt như: Phosphat, acid nucleic, acid phytic, tanin, tetracylin
  • Vào máu, sắt ở dạng dự trữ ferritin gắn với một globulin vận chuyển tạo thành transferritin vận chuyển đến các mô như tủy xương, một phần ở dạng dự trữ một phần tạo hồng cầu và enzym
  • Sắt tồn tại dưới hai dạng :

+ Sắt heminic hay porphyrin ( hem ) gồm các chất chính như : hemoglobin , myoglobin…

+ Sắt không heminic hay là sắt kết hơp với protein huyết tương (apoferritin) bao gồm các chất ferritin, hemosiderin và sidérophilin

bổ sung sắt

bổ sung sắt bằng thực phẩm

Sự thiếu hụt sắt

  • Khi thiếu sắt, lượng transferritin receptor ở màng tế bào trong các mô tăng, ferritin (dạng dự trữ sắt) giảm và ngược lại.
  • Sự thiếu hụt sắt có thể do: Bổ sung không đủ, giảm hấp thu ở đường tiêu hóa (viêm ruột, thiếu apoferritin, bổ sung kèm thức ăn chứa chất ngăn cản hấp thu sắt), chảy máu (tiêu hóa do giun tóc, giun móc, trĩ hoặc rong kinh)

Vai trò của sắt với cơ thể

  • Sắt đi vào tủy xương giúp tổng hợp hemoglobin (huyết sắc tố) là chất vận chuyển oxy cho các tế bào trong cơ thể và khiến máu có màu đỏ
  • Sắt có trong myoglobin (sắc tố hô hấp của cơ) có tác dụng dự trữ oxy cho hoạt động của cơ vân, kết hợp với một số thành phần khác giúp cho sự co cơ
  • Sắt là thành phần một số loại protein và enzym, giúp giải phóng năng lượng khi oxy hóa các chất dinh dưỡng và ATP
  • Sắt tham gia tổng hợp Dopamin, norepinephrine, serotonin -> các chất dẫn truyền thần kinh giúp não hoạt động tốt, tạo hưng phấn và tâm trạng tích cực

Dấu hiệu thiếu sắt

  • Thiêu máu thiếu sắt làm suy giảm nhận thức ở trẻ em dưới 2 tuổi. Học sinh thiếu máu bị giảm hoạt động vận động, thiếu chú ý và có năng suất học tập dưới mức tổi ưu
  • Thiếu máu nhược sắc hồng cầu nhỏ do thiếu sắt
  • Dấu hiệu thiếu máu: Xanh xao, da niêm nhợt, tim đập nhanh, tiếng thổi cơ năng của thiếu máu
  • Dấu hiệu thiếu oxy não: Lừ đừ, kém hoạt động, tham mệt, biếng ăn
  • Dấu hiệu thiếu dinh dưỡng: Đứng cân hoặc sụt cần, môi khô, móng biến mạng
  • Lạnh chân tay
  • Hoa mắt chóng mặt

Cách bổ sung sắt

  • Sắt có thể được bổ sung dễ dàng từ thực phẩm

+ Thịt động vật là loại sắt tốt nhất và có thể được cơ thể hấp thu dễ dàng. Bao gồm các loại thịt bò, thịt cừu, thịt lợn, thịt gà, cá tôm cua… Bộ phận nội tạng như gan, thận

+ Sắt từ thực vật thường khó hấp thụ hơn. Một số thực phẩm chứa sắt như ngũ cốc, đậu, đậu lăng, trứng, bơ, các loại hạt và các loại rau lá xanh như rau bina, bông cải

  • Lưu ý khi bổ sung sắt nên bổ sung kèm các loại thực phẩm giàu Vitamin C để tăng hấp thu sắt
  • Ngoài ra, sắt có thể được bổ sung dễ dàng bằng các loại Vitamin tổng hợp