Nấm miệng hay tưa lưỡi ở trẻ sơ sinh là một trong những bệnh phổ biến. Bệnh do một loại vi nấm có tên Candida albicans gây ra, và mặc dù bệnh gây khó chịu nhưng hoàn toàn có thể điều trị được.

Trẻ sơ sinh có thể bị nhiễm nấm Candida ngay sau khi mới sinh, vì nhiều bà mẹ bị nhiễm nấm âm đạo và truyền sang trẻ ngay trong quá trình sinh. Nấm Candida có khả năng sống ở âm đạo của người mẹ mà không gây bất cứ triệu chứng gì. Thực tế môi trường âm đạo cũng giống như đường ruột ở người, có một hệ vi sinh vật nhất định và chúng kiềm chế lẫn nhau. Nhưng nấm Candida không gây bệnh ở người mẹ không có nghĩa là chúng cũng không gây bệnh ở trẻ.

Tưa lưỡi ở trẻ sơ sinh là một bệnh rất phổ biến

Tưa lưỡi hay nấm miệng là một bệnh phổ biến ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ

Nguyên nhân bệnh tưa lưỡi ở trẻ sơ sinh

Thông thường, miệng của chúng ta có một “hệ sinh thái” thu nhỏ với nhiều loài vi khuẩn, vi nấm, virus,… sống chung với nhau và duy trì trạng thái cân bằng, trong đó có cả nấm Candida. Hệ miễn dịch của chúng ta, cùng những loài vi khuẩn khác, có nhiệm vụ kiểm soát không cho bất cứ loại vi sinh vật nào được tăng sinh quá mức và gây bệnh.

Tuy nhiên, khi hệ miễn dịch trở nên yếu ớt thì nấm Candida có thể phát triển mạnh hơn, dẫn đến các vết loét cũng như tổn thương ở miệng và lưỡi, gây đau đớn và ảnh hưởng đến việc trẻ bú mẹ.

Nấm miệng ở trẻ sơ sinh thường xảy ra do hệ miễn dịch của trẻ chưa thực sự trưởng thành để chống lại vi nấm. Hơn nữa, trẻ thường ít được vệ sinh miệng sau khi bú, do nhiều người khuyến cáo không nên cho trẻ uống nước trước khi được 6 tháng tuổi.

Tưa lưỡi ở trẻ sơ sinh cũng có thể xảy ra sau khi bé được điều trị kháng sinh, vì các thuốc kháng sinh có thể làm giảm số lượng vi khuẩn lành mạnh trong miệng, dẫn đến sự sinh sôi của vi nấm.

Nấm Candida - thủ phạm gây tưa lưỡi

Hình ảnh các sợi nấm Candida dưới kính hiển vi điện tử

Triệu chứng bệnh tưa lưỡi ở trẻ sơ sinh

Các triệu chứng của tưa lưỡi có thể xuất hiện rất đột ngột. Bao gồm:

  • Bắt đầu là những chấm trắng nhỏ mọc trên đầu lưỡi, sau đó lan ra thành mảng bên trong má, trên vòm miệng, bao quanh lợi
  • Dưới các mảng trắng có thể có những chấm đỏ, dễ chảy máu khi cậy
  • Những mảng trắng có thể tiến triển thành các vết loét, gây đau
  • Các mảng nấm có màu trắng, vàng kem, hay màu xám, khó bóc

Nếu không được điều trị kịp thời, các tổn thương có thể lan rộng, gây loét sâu và khó điều trị.

Nấm Candida gây tổn thương lưỡi, miệng

Trẻ bị nhiễm nấm Candida miệng thường quấy khóc, bỏ bú hoặc bú ít do đau

Chẩn đoán

Các biểu hiện lâm sàng của tưa lưỡi ở trẻ sơ sinh dễ nhận thấy và đều hữu ích cho việc chẩn đoán.

Để xác định chắc chắn, đôi khi bác sỹ có thể dùng một miếng gạc hoặc que đè lưỡi để lấy một ít mảng trắng và soi dưới kính hiển vi. Các sợi nấm dễ dàng được quan sát và việc chẩn đoán tương đối đơn giản.

Điều trị tưa lưỡi ở trẻ sơ sinh

Việc điều trị tưa lưỡi nói chung không quá phức tạp, tuy nhiên đòi hỏi phụ huynh phải cẩn thận và kiên trì.

Các thuốc đặc trị nấm có thể ở dạng nước hoặc dạng gel, chứa Nystatin hoặc Miconazole.

Cách làm:

  • Dùng một miếng gạc mềm quấn quanh đầu ngón trỏ
  • Nhúng vào dung dịch Nystatin, hoặc tra một chút gel lên bề mặt gạc và xoa nhẹ để dàn đều
  • Đưa đầu ngón trỏ vào mặt trên của lưỡi và lau nhẹ từ trong ra ngoài
  • Nếu mặt trong má, lợi hoặc vòm miệng của trẻ cũng có những mảng nấm, hãy đánh tưa khu vực này bằng một miếng gạc khác.

Lặp lại khoảng 4 lần/ngày cho đến khi các mảng nấm hết hẳn, sau đó tiếp tục đánh 2 ngày nữa.

Đánh tưa lưỡi bằng thuốc đặc trị nấm

Có nhiều loại thuốc kháng nấm giúp điều trị nấm Candida một cách triệt để

Lưu ý:

  • Đánh tưa lưỡi trước khi cho trẻ ăn khoảng 30 phút
  • Nấm Candida có thể lây sang núm vú của người mẹ, và mặc dù không gây bệnh cho người mẹ nhưng có thể gây tái nhiễm khi trẻ bú mẹ. Vì vậy cần kết hợp việc vệ sinh núm vú của người mẹ, hoặc các núm vú giả nếu trẻ bú bình để tránh tái nhiễm.

Các liệu pháp tự nhiên

Tùy thuộc vào tuổi của trẻ sơ sinh, các bác sỹ có thể đề nghị bổ sung lợi khuẩn Lactobacilli vào chế độ ăn, thường dưới dạng sữa chua. Các vi khuẩn lành mạnh này không thể tiêu diệt tế bào nấm, nhưng chúng hỗ trợ điều trị bằng cách ức chế sự phát triển và lan rộng của nấm Candida.

Trường hợp cần bổ sung lợi khuẩn với số lượng lớn, các sản phẩm men vi sinh với đa dạng chủng lợi khuẩn được khuyến nghị. Các lợi khuẩn này có tác dụng hỗ trợ tiêu hóa, tăng cường miễn dịch, đồng thời hạn chế nấm lưỡi phát sinh.

Tinh dầu trà

Tinh dầu trà chiết xuất từ cây tràm trà (Melaleuca alternifolia) 

Một số hợp chất thiên nhiên như dầu dừa, dầu cây trà, và Baking soda (thuốc muối, hay Natri bicarbonate) có thể được sử dụng để điều trị tưa lưỡi, cách dùng tương tự như với các thuốc trị nấm thông thường.

Tham khảo tại: https://www.medicalnewstoday.com/articles/179069.php

Bài viết liên quan:

12 loại thực phẩm thần thánh tăng cường hệ miễn dịch

 

Xem thêm:

6 cách để củng cố hệ miễn dịch

 

Tags: , , , , ,