Tại sao trẻ lại bị sốt?

Suckhoegiadinh365 biết rằng: việc trẻ bị sốt là hết sức phổ biến.

Hầu như đứa trẻ nào cũng bị sốt một vài lần trong năm, và việc trẻ sơ sinh bị sốt có thể khiến nhiều bậc cha mẹ tỏ ra hết sức lo lắng khi nhiệt độ cơ thể con cái họ đột nhiên tăng lên và trẻ tỏ ra mệt mỏi, khó chịu, thậm chí quấy khóc.

Thực ra, các bác sỹ nhận định sốt là một phản ứng vừa có lợi vừa có hại. Khi có tác nhân ngoại lai (thường là các vi khuẩn, virus) xâm nhập vào cơ thể chúng ta, phản ứng đầu tiên của hệ miễn dịch sẽ là tăng nhiệt độ của cơ thể lên.

Tại sao lại có hiện tượng này? Bởi nhiệt độ cơ thể tăng lên sẽ kích thích sự di động, làm tăng hoạt tính và thúc đẩy sự nhân lên của các tế bào bạch cầu, là những tế bào đảm nhiệm vai trò miễn dịch, đồng thời làm tăng sự sản xuất kháng thể. Thân nhiệt tăng lên có thể trực tiếp ức chế hoặc thậm chí tiêu diệt những vi khuẩn hay virus nhạy cảm với nhiệt độ cao.

Đo thân nhiệt trẻ sơ sinh bằng nhiệt kế điện tử

Sốt là một phản ứng tự nhiên, cho nên đừng quá lo lắng nếu thấy trẻ bị sốt

Vì vậy, trẻ sơ sinh bị sốt, ở một khía cạnh nào đó, là có lợi cho cơ thể. Tuy nhiên khi nhiệt độ cơ thể tăng quá cao (trên 40 độ C) thì vấn đề này trở nên nghiêm trọng vì trẻ em là những đối tượng nhạy cảm và dễ bị tổn thương. Sốt cao khiến cơ thể trẻ mệt mỏi, chán ăn, cơ thể rệu rã và do vậy trẻ sẽ chậm hồi phục hơn.

Vậy, làm thế nào để kiểm soát hiện tượng sốt, giúp tránh những biến chứng đáng tiếc của việc trẻ sốt cao, đồng thời hỗ trợ hệ miễn dịch của trẻ trong việc tiêu diệt và trục xuất mầm bệnh ra khỏi cơ thể?

Sốt là khi nhiệt độ trực tràng từ 100,4 độ F (38 độ C) trở lên

Xác định chính xác nhiệt độ của cơ thể là việc đầu tiên chúng ta cần làm để có những can thiệp phù hợp khi nghi ngờ trẻ bị sốt. Thực tế, nhiều bà mẹ áp dụng phương pháp… sờ trán để “chẩn đoán” trẻ có sốt hay không. Điều này là hết sức chủ quan, vì cơ quan xúc giác ở bàn tay khó có thể phân biệt được nếu biên độ thay đổi nhiệt độ chỉ ở mức 0,5 độ C.

Phương pháp được áp dụng phổ biến nhất là dùng nhiệt kế thủy ngân kẹp vào nách của trẻ. Cách này có ưu điểm là dễ thực hiện, tuy nhiên lại có một nhược điểm rất lớn, đó là có sai số so với nhiệt độ trung tâm (thân nhiệt ở các bộ phận bên trong cơ thể), và thường cho kết quả thấp hơn 0,5 độ C. Hơn nữa, các yếu tố như trẻ mặc nhiều quần áo, đặt đầu nhiệt kế lệch khỏi hõm nách,… có thể ảnh hưởng đến kết quả đo.

Chính vì thế, quan niệm mới hiện nay đều thống nhất cho rằng nhiệt độ ở hậu môn phản ánh chính xác nhất thân nhiệt của trẻ. Nhiệt kế điện tử được khuyến kích sử dụng khi đo thân nhiệt tại hậu môn vì chúng có kết quả nhanh và chính xác, trong khi đó nhiệt kế thủy ngân cẩn ít nhất 3 phút để cho kết quả.

Thân nhiệt của trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, và người lớn cũng vậy, có thể dao động nhẹ, ví dụ như tăng lên khi trẻ vận động, mặc quần áo dày, hay thậm chí sau khi trẻ tắm với nước ấm. Ngay cả thời gian trong ngày cũng có thể tác động lên nhiệt độ cơ thể, vì thân nhiệt người bình thường tăng vào buổi chiều muộn và giảm vào lúc sáng sớm. Vì thế, trừ khi nhiệt độ tại trực tràng là 38 độ C, hoặc cao hơn, thì trẻ mới được coi là sốt, và cần đến can thiệp y tế.

Đo thân nhiệt trực tràng

Đo tại trực tràng được cho là phản ánh chính xác nhất thân nhiệt của trẻ

Lưu ý: tránh nhầm sốt với say nắng (sốc nhiệt) vì chúng có những biểu hiện tương tự nhau. Trẻ dễ bị sốc nhiệt do ăn mặc không phù hợp khi trời nóng, hoặc thời tiết nóng ẩm dẫn đến chậm thoát mồ hôi, hay chỉ vì bạn để bé trong oto vài phút dưới trời mùa hè đã có thể dẫn đến thân nhiệt trẻ tăng lên.

Nhiệt độ trực tràng là chính xác nhất

Bạn có thể gặp khó khăn trong việc sử dụng nhiệt kế đo trực tràng khi đo thân nhiệt của trẻ, nhưng đây là cách tốt nhất và được khuyến khích sử dụng.

Hãy dùng một nhiệt kế điện tử và làm theo đúng hướng dẫn (xem thêm: Nhiệt kế điện tử – những lưu ý khi sử dụng). Nhiệt kế thủy ngân không được khuyên dùng vì thời gian để chờ kết quả lâu, dễ gây khó chịu cho bé. Hơn nữa khi trẻ giãy đạp có thể làm vỡ ống thủy tinh, chưa kể đến thủy ngân độc hại bên trong ống, riêng các mảnh vỡ thủy tinh cũng có thể khiến trẻ bị thương.

Tyeese Gaines, một bác sĩ phòng cấp cứu ở New Jersey cho biết: “Chỉ có đo thân nhiệt ở trực tràng mới cho kết quả đáng tin cậy. Các chỉ số đo ở nách, trán và kể cả ở tai đều có sai số cao hơn”.

Việc xác định trẻ có sốt hay không, và mức độ sốt như thế nào là một việc làm hết sức quan trọng. Nếu chúng ta lỡ bỏ qua sốt, trẻ có thể gặp nguy hiểm, nhưng nếu quá lo sợ và vội vã kết luận trẻ bị sốt, thì việc dùng thuốc khi không cần thiết, cho dù chỉ là Paracetamol, cũng không tốt, nhất là đối với trẻ đang ở giai đoạn sơ sinh.

Sốt do vi khuẩn hay virus? Sự khác biệt quan trọng

Nhiễm trùng đường ruột, cảm lạnh hoặc cúm do virus đều có thể gây sốt, nhưng các triệu chứng thường sẽ đạt đỉnh sau 1 ngày và giảm dần trong vòng 3 ngày. Các kháng sinh không được chỉ định trong trường hợp này vì chúng không có tác dụng đối với virus.

Các bệnh viêm nhiễm do vi khuẩn như nhiễm trùng tai (cũng có thể gây ra bởi virus), nhiễm trùng đường tiết niệu, viêm màng não hoặc viêm phổi thường ít phổ biến hơn so với nhiễm virus, nhưng cần được quan tâm nhiều hơn vì chúng có thể gây các biến chứng nặng nếu không can thiệp kịp thời. Khi xác định được nguyên nhân của bệnh là do vi khuẩn, việc dùng kháng sinh hầu như là bắt buộc.

Nhiệt kế thủy ngân

Sốt do nhiễm khuẩn thường cao hơn sốt do virus

Hãy đưa trẻ đến bác sỹ để được thăm khám nếu:

  • Trẻ dưới 3 tháng tuổi và nhiệt độ đo ở hậu môn là 38 độ C hoặc cao hơn.
  • Trẻ dưới 2 tuổi và cơn sốt kéo dài trên 24 tiếng.
  • Trẻ 2 tuổi trở lên và cơ sốt kéo dài trên 3 ngày.
  • Trẻ sốt cao liên tục trên 40 độ C, ở bất kỳ lứa tuổi nào.

Đối với trẻ dưới 3 tháng tuổi, sốt là một vấn đề lớn

Nhiệt độ trực tràng từ 38 độ C trở lên ở trẻ dưới 3 tháng tuổi là vấn đề cần được chú ý, và phải được phát hiện càng sớm càng tốt.

Hãy đưa trẻ đến các cơ sở khám chữa bệnh chuyên khoa để được trợ giúp bởi nhân viên y tế. Tránh tự ý dùng thuốc hạ sốt cho trẻ nếu không nhận được lời khuyên từ những người có chuyên môn, vì việc hạ sốt có thể che dấu bệnh căn, gây nhiễu cho quá trình chẩn đoán bệnh.

Có 2 lý do khiến cho việc trẻ sơ sinh bị sốt là rất nguy hiểm:

  • Trước hết, lớp tế bào bảo vệ giữa máu và hệ thần kinh trung ương ở trẻ rất mỏng manh. Điều này đồng nghĩa với việc các vi khuẩn có thể vượt qua được hàng rào này và gây tổn hại cho trẻ một cách nhanh chóng.
  • Thứ hai, nhiều trẻ sơ sinh không có những triệu chứng điển hình giống như trẻ lớn. Trẻ có thể bị nhiễm khuẩn rất nặng rồi nhưng các triệu chứng vẫn có thể chỉ mờ nhạt và dễ bị bỏ qua.

Đo thân nhiệt ở trán

Đôi khi tình trạng nhiễm khuẩn của trẻ đã ở mức độ nặng nhưng các triệu chứng không điển hình

Nếu là nhiễm virus, chúng ta không cần lo lắng vấn đề nhiễm khuẩn huyết. Tuy nhiên để xác định được nguyên nhân sốt, người ta cần căn cứ vào các xét nghiệm máu, nước tiểu, phân hoặc chụp X-quang để xác định nguyên nhân có phải do vi khuẩn hay không.

Mặc dù là hiếm gặp, trẻ sơ sinh bị sốt có thể cần được chọc dò dịch não-tủy để xét nghiệm loại trừ viêm màng não, vì đây là một nhiễm trùng ít phổ biến nhưng vô cùng nghiêm trọng.

Hãy điều trị triệu chứng chứ không phải chỉ nhìn vào con số

Nhiều phụ huynh tin rằng trẻ càng sốt cao nghĩa là càng bị ốm nặng. Tuy nhiên điều này thường đúng nhưng không có nghĩa là luôn luôn đúng. Một đứa trẻ có thân nhiệt 39,5 độ C vẫn có thể chơi đùa thoải mái và không tỏ ra khó chịu chút nào; ngược lại, có những trẻ có thân nhiệt 38,3 độ C đã khiến chúng khó chịu, mệt mỏi và cần được theo dõi liên tục.

Có phải điều này có nghĩa: miễn là trẻ thấy thoải mái (cho dù bé có bị sốt) thì cũng không nhất thiết phải cho trẻ dùng thuốc hạ sốt? Đúng rồi đấy. Bác sỹ nhi khoa Janice Sullivan, phát ngôn viên của Viện Nhi khoa Hoa Kỳ (American Academy of Pediatrics) khẳng định: “Hãy khắc phục sự khó chịu, chứ không phải là tìm cách hạ sốt bằng mọi cách”.

Hãy luôn nhớ rằng sốt thực sự là phản ứng có lợi chống lại sự nhiễm khuẩn.

Các bậc cha mẹ hãy luôn dành sự chú ý cho các triệu chứng và hành vi của bé để làm căn cứ cho việc chẩn đoán. Bởi sự mệt mỏi hay cảm giác khó chịu của trẻ mới thể hiện tình trạng bệnh, hơn là thân nhiệt của trẻ.

Điều trị triệu chứng cho trẻ bị sổt

Trẻ có thể sốt cao nhưng không biểu hiện khó chịu, quấy khóc, thì đừng vội hạ sốt

Sốt là một phản ứng có lợi

Mặc dù nhiều người truyền tai nhau rằng sốt cao co giật sẽ làm tổn thương não của trẻ, và những tổn thương này là vĩnh viễn, nhưng các chuyên gia giữ quan điểm ngược lại: bản thân sốt không làm tổn thương não, vì đó là phản ứng có lợi của cơ thể.

Trẻ bị sốt cao có thể có các triệu chứng như co giật, động kinh nhưng đó là biểu hiện của việc vi khuẩn đang tấn công hệ thần kinh của bé một cách mãnh liệt, cơ thể chỉ tăng thân nhiệt lên để cố gắng ngăn chặn điều này mà thôi.

Thực tế, thân nhiệt tăng và trẻ bị sốt thể hiện rằng cơ thể trẻ đang có những đáp ứng tích cực để chống lại mầm bệnh, và hệ miễn dịch chỉ đang làm chính xác những gì nó phải làm.

Hãy dùng thuốc một cách thận trọng

Các loại thuốc như Ibuprofen (dành cho trẻ sơ sinh trên 6 tháng tuổi) và Acetaminophen (Paracetamol) có thể giúp trẻ tạm thời hạ cơn sốt và giảm bớt sự khó chịu. Tuy nhiên, các biện pháp vật lý được ưu tiên sử dụng và thuốc chỉ nên được dùng khi các phương pháp này không phát huy hiệu quả như mong muốn.

Chườm trán bằng khăn ướt hoặc lau người cho trẻ bằng nước ấm (nhất là các bộ phận như nách, bẹn) vừa giúp giảm sốt, vừa làm các lỗ chân lông được thông thoáng. Chú ý: nên dùng nước ấm để lau người vì nước ấm sẽ bay hơi và mang theo nhiệt lượng giúp trẻ thấy thoải mái, đồng thời làm các mạch máu dưới da lưu thông tốt hơn, có lợi cho việc thải độc qua da.

Một cách khác để giúp trẻ bị sốt là cung cấp nước đầy đủ. Với trẻ bú mẹ, hãy tiếp tục cho trẻ dùng sữa mẹ, sử dụng dung dịch bù nước và điện giải (Oresol) nếu trẻ sốt ra nhiều mồ hôi (chú ý pha đúng tỷ lệ, và không cho trẻ sơ sinh uống nước “trắng” vì có thể gây rối loạn điện giải).

Trẻ sẽ bớt khó chịu hơn nếu được mặc quần áo rộng và thoáng mát. Nếu căn phòng nóng nực và ngột ngạt, có thể dùng quạt để giữ cho không khí được lưu động trong phòng. Tuyệt đối không dùng “miếng dán hạ sốt” vì chúng chỉ gây hiện tượng hạ sốt “giả” khi chúng ta sờ trán của trẻ.

Chăm sóc trẻ sơ sinh bị sốt

Nếu trẻ vẫn ngủ ngon và không có biểu hiện khó chịu, hãy cứ để chúng nghỉ ngơi

Trường hợp áp dụng những biện pháp trên mà trẻ vẫn khó chịu, có thể dùng thuốc hạ sốt, nhưng phải tuân thủ liều lượng một cách nghiêm ngặt. Không cho trẻ dưới 3 tháng tuổi dùng bất cứ loại thuốc gì mà chưa hỏi ý kiến bác sỹ.

  • Nếu trẻ dưới 2 tuổi, hãy hỏi ý kiến dược sỹ hoặc bác sỹ nhi khoa để biết liều lượng phù hợp.
  • Nếu trẻ từ 3-6 tháng, hầu hết trẻ đã có thể dung nạp Ibuprofen hoặc Paracetamol.
  • Liều lượng được xác định dựa theo cân nặng của trẻ, chứ không phải dựa vào tuổi của bé.
  • Không dùng Aspirin để hạ sốt cho trẻ vì loại thuốc này có liên quan đến hội chứng Reye, một tình trạng hiếm gặp nhưng nghiêm trọng có thể gây tử vong.
  • Nếu bé ngủ một cách thoải mái và nhẹ nhàng, thì không nhất thiết phải đánh thức chúng để cho dùng hạ sốt. Thay vào đó hãy để chúng ngủ, để cơ thể được nghỉ ngơi.

Tham khảo tại: https://www.babycenter.com/0_fever-in-babies-7-things-you-might-not-know_10373598.bc

 

Tags: , , , ,