Tiêm chủng là một phép lạ của y học hiện đại. Trong 50 năm qua, các mũi Vaccine đã cứu nhiều mạng sống trên toàn thế giới hơn bất kỳ một sản phẩm hay quy trình y tế nào khác. Hãy cùng Suckhoegiadinh365 thư giãn một chút với một câu chuyện lịch sử, lịch sử của những mũi Vaccine.

429 TCN: Thucydides nhận thấy bệnh đậu mùa không bị tái nhiễm

Vào năm 429 trước Công nguyên, nhà sử học Hy Lạp Thucydides quan sát thấy những người sống sót sau dịch đậu mùa ở Athens (nay là thủ đô của Hy Lạp) không bị bệnh này lần thứ hai. Có nghĩa là họ được miễn nhiễm sau khi bị bệnh.

Thucydides là một nhà sử học Hy Lạp cổ đại, người đầu tiên đã miêu tả về bệnh đậu mùa

Thucydides là một nhà sử học Hy Lạp, người đầu tiên miêu tả về bệnh đậu mùa

900 SCN: Người Trung Quốc khám phá ra chủng đậu

Trung Quốc không chỉ là cái nôi sinh ra la bàn, thuốc nổ, kỹ thuật làm giấy và kỹ thuật in mà còn là quốc gia đầu tiên trên thế giới khám phá và sử dụng Vaccine, đó là phương pháp “chủng đậu”. Nó được khởi xướng vào thế kỷ thứ 10, và trở nên phổ biến vào thế kỷ 14-17.

Phương pháp này được thực hiện bằng cách lấy những vẩy sẹo của người bị đậu mùa (chứa mầm bệnh), cho vào một chiếc hộp kín, giữ trong một khoảng thời gian sau đó nghiền nhỏ và thổi vào mũi của người khỏe mạnh để ngừa bệnh.

Những năm 1700: Chủng đậu lan truyền khắp thế giới

Phương pháp chủng đậu được sử dụng tại Thổ Nhĩ Kỳ, sau đó đến Anh vào đầu thế kỷ 18. Vào thời đó, đậu mùa là bệnh truyền nhiễm phổ biến nhất trên toàn châu Âu. Nó tấn công cả người giàu lẫn người nghèo, và giết chết 1/5 số người mắc trong nhiều vụ dịch.

Chủng đậu có thể khiến người tiếp nhận nó gặp một vài triệu chứng nhẹ, và mặc dù đôi khi việc chủng đậu cũng gây chết người nhưng tỷ lệ mắc đậu mùa đã thực sự giảm đáng kể ở những nơi người dân được chủng đậu.

1796: Edward Jenner khám phá ra Vaccine

Bác sỹ người Anh, tiến sỹ Edward Jenner khám phá ra phương pháp tiêm phòng Vaccine hiện đại, và chứng minh cho cộng đồng rằng nó thực sự đem lại hiệu quả phòng bệnh.

Edward Jenner là người đặt nền móng cho Vaccine hiện đại

Jenner (chứ không phải Pasteur như nhiều người nghĩ) là người tìm ra Vaccine hiện đại

1803: Viện Hoàng gia Jennerian được thành lập

Có công khám phá ra tiêm chủng hiện đại, Jenner đã được chính phủ Anh cung cấp kinh phí để xây dựng Viện Hoàng gia Jennerian vào năm 1803. Tiêm phòng Vaccine sau đó trở nên phổ biến khắp châu Âu và Mỹ.

Những năm 1870: Vaccine bị phản đối mãnh liệt ở nhiều nơi

Mặc dù tiêm chủng đã được ủng hộ nhiệt tình bởi rất nhiều người, vẫn có một bộ phận hoài nghi hiệu quả thực sự của nó, và họ phản đối một cách dữ dội. Nhiều người thậm chí phản đối các mũi Vaccine chỉ vì cho rằng nó… không dân chủ, hay lấy đi tự do của người dân vì tiêm Vaccine được nhà nước quy định bắt buộc.

Những năm 1880: Vaccine phòng dại ra đời

Louis Pasteur đóng góp cho nền y học thế giới với Vaccine phòng dại. Khi môn miễn dịch học được phát triển và các nhà khoa học bắt đầu hiểu thêm về cơ chế bệnh sinh của một số bệnh thì nhiều loại Vaccine mới đã được tạo ra.

Pasteur cống hiến cho y học bằng Vaccine phòng dại

Louis Pasteur khám phá ra Vaccine phòng dại

1890: Emil von Behring phát hiện ra bản chất của Vaccine bạch hầu và uốn ván

Nhà khoa học người Đức, Emil von Behring được trao giải Nobel đầu tiên về sinh lý học và y học.

Cùng năm đó, bác sỹ, nhà vi khuẩn học người Nhật, Shibasaburo Kitasato khám phá ra thuốc kháng độc tố bạch hầu và uốn ván. Ông đã chứng minh rằng động vật được tiêm một lượng nhỏ độc tố uốn ván trở nên miễn dịch với căn bệnh này.

Những năm 1920: Vaccine trở nên phổ biến một cách rộng rãi

Đến cuối những năm 1920, Vaccine cho các bệnh bạch hầu, ho gà, uốn ván và lao đều được sản xuất và sử dụng trên diện rộng.

Tiêm chủng đã lan ra trên phạm vi toàn cầu, và mặc dù hầu hết chúng đều ở dạng khá thô sơ, nhưng chúng đều thực sự có tác dụng. Các chương trình tiêm chủng đầu tiên đã giảm thiểu số ca tử vong do các bệnh nhiễm khuẩn, nhiễm virus đồng thời đưa ra những khái niệm về các phương pháp y tế dự phòng nhằm nâng cao ý thức của người dân.

1955: Vaccine phòng bại liệt bắt đầu được sử dụng

Được giới thiệu lần đầu tiên ở Anh, Vaccine phòng bại liệt nhanh chóng làm giảm số ca mắc căn bệnh này. Ngày nay, nhờ tiêm chủng mà bệnh bại liệt trở nên cực kỳ hiếm gặp, và gần như bị loại bỏ hoàn toàn khỏi Trái Đất.

1956: WHO ra chiến dịch diệt trừ bệnh đậu mùa

Nỗ lực đầu tiên trong việc sử dụng Vaccine đậu mùa với quy mô toàn cầu đã được thực hiện khi WHO cố gắng xóa bỏ hoàn toàn bệnh đậu mùa trên khắp thế giới.

1980: Bệnh đậu mùa chính thức bị loại trừ

Một trong những thành tựu vĩ đại nhất trong lịch sử y học là sự tuyên bố bệnh đậu mùa chính thức bị loại trừ trên phạm vi toàn thế giới.

Bệnh đậu mùa đã chính thức bị thanh toán

Bệnh đậu mùa được kiểm soát trên toàn thế giới vào năm 1980

2008: Nhà khoa học chuyên nghiên cứu bệnh ung thư cổ tử cung được trao giải Nobel

Giáo sư Harald zur Hausen, một nhà khoa học người Đức phát hiện ra rằng ung thư cổ tử cung do một loại virus gây ra, do đó người ta có thể nghiên cứu phát triển Vaccine cho bệnh này.

Các nhà khoa học đã chứng minh rằng một nhóm virus có tên Human Papillomavirus (HPV hay virus Papilloma trên người) chính là tác nhân gây ung thư cổ tử cung, và sau đó đã khám phá ra Vaccine chống lại căn bệnh này, hiện tại đã được sử dụng rộng rãi.

2008: NHS thực hiện tiêm chủng ngừa ung thư cho phụ nữ

Ở Anh, chương trình tiêm Vaccine phòng ung thư cổ tử cung được tổ chức Dịch vụ Y tế quốc gia (NHS) thực hiện, nhờ đó tất cả các bé gái từ 12-13 tuổi đều được chủng ngừa HPV. Đây là lần đầu tiên các mũi Vaccine được dùng để phòng một căn bệnh ung thư.

2013: NHS tiêm phòng chống lại bệnh Zona, Rotavirus và cúm trẻ em

Chương trình tiêm chủng mở rộng của NHS đã thực hiện việc cho uống Vaccine phòng Rotavirus cho trẻ sơ sinh, và Vaccine phòng Zona cho người trên 70 tuổi.

Vaccine cúm cho trẻ em cũng được giới thiệu trong năm này, và nó là loại Vaccine dạng… xịt chứ không phải dạng tiêm.

Vaccine phòng Rotavirus (và một số bệnh đường tiêu hóa khác) là dạng uống

Vaccine ngừa Rotavirus được dùng đường uống

2015: NHS tiêm phòng viêm màng não mô cầu B cho trẻ em

Tổ chức NHS tiếp tục đi đầu trong cuộc chiến tiêm chủng bằng việc thực hiện chương trình tiêm phòng não mô cầu B cho trẻ em. Đây cũng là chương trình tiêm phòng não mô cầu B có quy mô toàn quốc, thường niên và rộng rãi đầu tiên trên thế giới.

 

Tham khảo tại: https://www.nhs.uk/conditions/vaccinations/the-history-of-vaccination/

 

Tags: , , ,