Tại Việt Nam, tỷ lệ trẻ nhẹ cân, suy dinh dưỡng đã giảm đáng kể trong những năm qua. Tuy nhiên, theo thống kê của Viện dinh dưỡng quốc gia, mỗi năm vẫn có khoảng 26% trẻ em bị suy dinh dưỡng thể thấp còi. Đáng buồn hơn, chiều cao trung bình của người Việt (theo số liệu năm 2017) đứng thứ 19 từ dưới lên, nghĩa là chúng ta nằm trong nhóm 20 quốc gia có chiều cao trung bình thấp nhất thế giới.

Tại Mỹ, mặc dù đây là một nước công nghiệp phát triển, theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh nước này, vẫn có khoảng 3,5% trẻ em có cân nặng thấp hơn mức trung bình.

Trẻ được xem là thiếu cân nếu chỉ số khối cơ thể (BMI – Body Mass Index) của bé thấp hơn 5% so với chỉ số trung bình (ở cùng độ tuổi và giới tính). Việc xác định trẻ có nhẹ cân hay không tốt nhất nên được thực hiện khi có sự giúp đỡ của bác sỹ nhi khoa hoặc chuyên gia dinh dưỡng. Vì trẻ nhẹ cân khác với trẻ gầy, hay dáng thon. Ở bài viết này, Suckhoegiadinh365 sẽ đi sâu vào các nguyên nhân trẻ bị thiếu cân, và một số biện pháp khắc phục tình trạng này.

Trẻ thiếu cân là một hiện tượng phổ biến ở Việt Nam

Trẻ nhẹ cân là một hiện tượng phổ biến ở nước ta

Nguyên nhân gây thiếu cân ở trẻ

Việc cố gắng ép trẻ ăn sẽ mang lại ít hiệu quả trong trường hợp chúng ta không giải quyết triệt để nguyên nhân của việc chán ăn. Do đó, xác định vấn đề gốc rễ của hiện tượng kén ăn, biếng ăn trở nên hết sức quan trọng.

Không dung nạp thực phẩm nguyên phát, dị ứng thức ăn hay các vấn đề tiêu hóa khác như tiêu chảy mạn tính, viêm ruột, ký sinh trùng đường ruột,… đều có thể gây nên tình trạng kém ăn ở trẻ em. Tất cả mọi thứ như bất dung nạp Lactose (đường trong sữa bò), đến bệnh Celiac (dị ứng với một loại đạm trong lúa mỳ có tên là Gluten), đều có thể dẫn đến việc trẻ ăn ít và do đó cân nặng không tăng.

Trẻ không dung nạp được sữa nên dễ bị thiếu Canxi, dẫn đến thấp còi

Trẻ không dung nạp sữa bò dễ bị thiếu Canxi dẫn đến thấp còi

Những trường hợp dị ứng khác như dị ứng với đậu phộng (lạc), trứng, tôm cua, hải sản,… cũng không phải là hiếm ở trẻ em. Việc cần làm đó là phải loại bỏ dần những nguyên nhân này để xây dựng một thực đơn tăng cân phù hợp với trẻ.

Đổi món thường xuyên để thúc đẩy sự thèm ăn

Nếu trẻ thường xuyên ăn ít, có thể bé là một người kén ăn. Có một sự thật là trẻ em thường khó chấp nhận những món ăn mới và tỏ ra miễn cưỡng khi tiếp xúc với những dạng thức ăn chưa được ăn bao giờ. Ví dụ như bé đang bú mẹ có thể sẽ không thích ăn bột, bé ăn bột lại không thích ăn cơm hay cháo, hoặc ngược lại.

Mỗi người sẽ có khẩu vị riêng và trẻ em cũng không ngoại lệ. Hãy tạo một danh sách các loại thực phẩm lành mạnh mà bạn có thể chế biến, và bỏ ra khoảng 1 tuần để lần lượt nấu nướng tất cả những món ăn đó để xem bé thích ăn món gì và điều chỉnh khẩu phần ăn cho phù hợp. Ví dụ với đậu phụ chẳng hạn, nhiều trẻ thích ăn đậu rán qua vì nó dai và thơm hơn; ngược lại có những trẻ thích ăn đậu trắng vì nó mềm và dễ nhai. Cùng một loại nguyên liệu thực phẩm nhưng cách chế biến khác nhau rất có thể sẽ đem lại những kết quả khác nhau.

Rau củ nướng khiến mùi vị thơm ngon hơn

Rau củ nướng khiến mùi vị thơm ngon hấp dẫn hơn

Ngay cả cách nêm nếm gia vị cũng ảnh hưởng ít nhiều đến sự thèm ăn của trẻ. Có những trẻ thích ăn rau xào có vị hơi đằm một chút, có bé lại thích rau nấu hơi nhừ và thích chan canh vào cơm. Tất cả những yếu tố này có thể không quan trọng với những đứa trẻ ham ăn ham chơi, nhưng lại ảnh hưởng khá lớn đối với những bé đang gặp vấn đề chán ăn, ăn kém.

Đảm bảo hoạt động thể chất

Rõ ràng những người thuộc thế hệ chúng ta được vận động nhiều hơn gấp nhiều lần so với trẻ em thời đại ngày nay. Phần vì do yếu tố môi trường, bụi bẩn, phần vì ý thức bao bọc quá mức của các bậc phụ huynh mà dường như trẻ ít được tham gia các hoạt động ngoài trời hơn, đặc biệt là khi có sự tiếp xúc với ánh nắng. Trẻ em thời @ càng có xu hướng ít vận động do gánh nặng học tập, hoặc các yếu tố khác như Internet, trò chơi điện tử, TV và truyền hình,… cũng đều làm giảm tần số và cường độ vận động của trẻ.

Việc ít vận động sẽ dẫn đến tiêu hao năng lượng giảm, và đương nhiên là cảm giác đói sẽ ít xuất hiện hơn. Không những thế, khi trẻ vận động, các Hormone tăng trưởng được kích hoạt, cơ bắp được rèn luyện và phát triển, do đó nhu cầu năng lượng của trẻ tăng lên khiến trẻ thèm ăn hơn. Ngược lại, trẻ ít tiếp xúc với ánh nắng dễ bị còi xương do thiếu Vitamin D, hệ thống cơ bắp và phản xạ ít được mài giũa nên sẽ ăn ít và thường ăn không ngon miệng bằng những đứa trẻ đang háu đói vì tiêu hao quá nhiều năng lượng khi vui chơi.

Hoạt động thể chất giúp tiêu hao năng lượng

Hoạt động thể chất hợp lý giúp trẻ phát triển cơ bắp và hệ thống xương

Chọn các thực phẩm giàu Calo để tăng cân

Nếu trẻ vẫn ăn ít, ngoài việc áp dụng các biện pháp kích thích sự ngon miệng và thèm ăn, bạn có thể ưu tiên lựa chọn những thực phẩm giàu Calo để cung cấp cho bé. Những thức ăn giàu Calo chứa nhiều năng lượng hơn trong cùng một khối lượng (hoặc thể tích), do đó trẻ sẽ vẫn ăn lượng thực phẩm như thế, nhưng năng lượng mà bé nhận được lại tăng lên đáng kể.

Một ví dụ như ngô và lạc chẳng hạn. Bạn có thể chế biến các món ăn nhẹ, hoặc các bữa phụ từ ngô như ngô luộc, ngô non chiên bơ, bỏng ngô,… nhưng cũng có thể dùng lạc (đậu phộng) để chế biến nhiều món. Trong khi 100g lạc cung cấp 567 Calo thì 100g ngô non chỉ chứa 92 Calo, nghĩa là hơn kém nhau khoảng 6 lần. Đương nhiên việc tiêu hóa ngô sẽ dễ dàng hơn so với lạc vì ngô giàu chất xơ và ít chất béo hơn lạc. Nhưng bạn hoàn toàn có thể biến tấu bằng cách thêm lạc rang vào các món salad trộn, làm thành muối vừng khi chấm các món rau luộc, khiến việc dung nạp loại thực phẩm này dễ dàng hơn.

Hạt điều giàu Calo

Tương tự như lạc, hạt điều rất giàu chất béo lành mạnh và nhiều Calo

Hoặc như sữa chẳng hạn. Rõ ràng sữa tươi so với sữa bột, sữa nguyên kem với sữa tách kem sẽ có sự khác nhau về hàm lượng dinh dưỡng và năng lượng. Đặc biệt là các sản phẩm sữa cô đặc, hay pho-mát, hoặc đạm whey là những thực phẩm từ sữa nhưng lại chứa nhiều năng lượng hơn sữa dạng lỏng rất nhiều.

Tham khảo tại:

1. http://www.nhandan.com.vn/suckhoe/item/34206202-ty-le-suy-dinh-duong-thap-coi-tai-viet-nam-van-rat-cao.html

2. https://www.livestrong.com/article/478704-appetite-loss-and-concerta/

Xem thêm:

Trẻ biếng ăn: đâu là giải pháp

Khả năng hấp thu dinh dưỡng quyết định đến sức khỏe của trẻ

 

Tags: , , , ,