Muốn có một cơ thể khỏe mạnh, hãy chăm sóc cho hệ miễn dịch của bạn. Qua bài viết này, Suckhoegiadinh365 sẽ cung cấp thông tin làm thế nào để tăng cường hệ miễn dịch và phòng chống bệnh hiệu quả đối với trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ.

Nhiệm vụ của hệ miễn dịch

Hệ miễn dịch có nhiệm vụ bảo vệ cơ thể khỏi những ảnh hưởng có hại từ môi trường bên ngoài, vì vậy củng cố hệ miễn dịch là một phần quan trọng trong để chống lại tất cả mọi loại bệnh tật.

Hệ thống này bao gồm nhiều cơ quan, các tế bào chuyên biệt và các loại Protein miễn dịch. Ngoài hệ thần kinh, hệ miễn dịch được biết đến là hệ thống phức tạp nhất trong cơ thể con người [1]. Hãy cùng Sức khỏe gia đinh 365 tìm hiểu về hệ miễn dịch, và làm thế nào để tăng cường hoạt động của hệ thống quan trọng này.

Chức năng chính của hệ miễn dịch:

  • Vô hiệu hóa các tác nhân gây bệnh như các vi khuẩn, virus, kí sinh trùng hoặc các loại vi nấm xâm nhập vào cơ thể, đồng thời loại chúng ra khỏi cơ thể
  • Nhận biết và vô hiệu hóa các chất có hại từ môi trường
  • Chống lại các tế bào của cơ thể khi chúng đã thay đổi do một căn bệnh nào đó, ví dụ như tế bào ung thư.

Để nhiệm vụ bảo vệ được thực hiện có hiệu quả, hệ miễn dịch cần phải phân biệt giữa những tế bào, những sinh vật và các chất cái nào là “của mình” và “không phải của mình”. Thường thì cơ thể sẽ không tự chống lại những tế bào khỏe mạnh của bản thân nó.

Hệ miễn dịch có mối quan hệ mật thiết với hệ vi sinh vật đường ruột.

Hệ miễn dịch có quan hệ mật thiết với hệ vi sinh vật đường ruột

Sự khác nhau giữa những chất “của mình” (self) và những chất “không phải của mình” (non-self)

Hệ thống miễn dịch có thể được kích hoạt bởi nhiều chất “không phải của mình”. Những chất này được gọi là các kháng nguyên. Các Protein trên bề mặt tế bào vi khuẩn, vi nấm và các loại Protein của virus đều là những kháng nguyên điển hình.

Khi các kháng nguyên bám vào các Receptor (các thụ thể) của các tế bào bảo vệ, một loạt các quá trình phản ứng tế bào được khởi động. Sau lần tiếp xúc đầu tiên với kháng nguyên, hệ miễn dịch có thể nhớ được những “ký ức miễn dịch” để nhanh chóng đáp ứng chống lại các mầm bệnh trong những lần xâm nhập tiếp theo.

Những tế bào của cơ thể cũng có các Protein bề mặt, nhưng hệ miễn dịch không chống lại chúng vì hệ miễn dịch đã “học” được việc xác định các tế bào của cơ thể là “phe mình”. Nếu hệ miễn dịch xác định những tế bào của cơ thể là “không phải phe mình” thì nó được gọi là “phản ứng tự miễn”. Đó chính là cơ chế bệnh sinh của các bệnh tự miễn.

Hệ miễn dịch của trẻ bắt đầu hoạt động từ khi nào?

Chúng ta đều biết rằng hệ miễn dịch của trẻ sơ sinh chưa hoàn thiện như của người lớn, và cần nhiều tháng để hệ miễn dịch non nớt của trẻ có đủ khả năng chống lại những bệnh nhiễm trùng giống như hệ miễn dịch của người trưởng thành.

Thực ra, trẻ vẫn nhận được sự bảo vệ nhiều hơn là bạn nghĩ. Các kháng thể được truyền từ mẹ sang con thông qua nhau thai trong ba tháng cuối của thai kỳ [2].

Sau khi lọt lòng, các kháng thể vẫn tiếp tục được đưa vào cơ thể trẻ nhờ sữa mẹ (đây cũng là lý do tại sao các bác sỹ luôn nhấn mạnh tầm quan trọng của việc nuôi con bằng sữa mẹ). Tuy nhiên, miễn dịch thụ động từ người mẹ cũng không kéo dài, sẽ giảm dần và chỉ tồn tại trong vòng 6 tháng sau khi sinh.

Loại và số lượng kháng thể được chuyển sang cho bé phụ thuộc vào khả năng miễn dịch của người mẹ.

Khi trẻ được sinh ra, vi khuẩn từ âm đạo của người mẹ được truyền sang cơ thể trẻ và ngay lập tức kích hoạt sự hoạt động của hệ miễn dịch. Không chỉ xâm nhập ngoài da mà trong quá trình trẻ bú mẹ, các vi sinh vật xâm nhập vào đường tiêu hóa, cũng như vào đường hô hấp khi bé hít thở. Điều này giúp hình thành hệ vi sinh vật đường ruột, góp phần vào khả năng miễn dịch của trẻ.

Hệ miễn dịch của trẻ được khởi động khi chúng vừa cất tiếng khóc chào đời.

Trẻ em được bảo vệ hoàn toàn khi còn trong bụng mẹ

Làm thế nào để tăng cường miễn dịch cho bé

Mỗi lần tiếp xúc với một loại kháng nguyên, cơ thể trẻ sẽ tự sinh ra các kháng thể để bảo vệ cơ thể khỏi mối đe dọa từ kháng nguyên đó. Sự hình thành này mang tính chất tự nhiên, tuy nhiên chúng ta có thể thực hiện những can thiệp nhằm tăng cường và thúc đẩy sự hoạt động của hệ miễn dịch.

Nuôi con bằng sữa mẹ

Sữa mẹ có chứa nhiều yếu tố hỗ trợ hệ miễn dịch của trẻ, bao gồm các Protein, chất béo, đường, các kháng thể và các Probiotics [2].

Trẻ bú sữa mẹ ít có nguy cơ bị các bệnh nhiễm khuẩn hơn là những trẻ bú sữa ngoài. Tuy nhiên, việc cho con bú sữa mẹ không thể bảo vệ những đứa trẻ của chúng ta khỏi những bệnh nghiêm trọng như bại liệt, bệnh bạch hầu, hay bệnh sởi. Đối với những bà mẹ không thể cho con bú sữa mẹ thì sữa bột dành cho trẻ sơ sinh hầu như là lựa chọn thay thế duy nhất.

nuoi-con-bang-sua-me

Nuôi con bằng sữa mẹ là một cách mà thiên nhiên đã ban tặng cho hệ miễn dịch non nớt của trẻ

Tiêm chủng

Tiêm phòng cho trẻ em là cách an toàn và hiệu quả nhất để bảo vệ chúng chống lại các bệnh nguy hiểm.

Việc chủng ngừa gây ra những đáp ứng miễn dịch chủ động. Điều đó có nghĩa là nếu con bạn tiếp xúc với các tác nhân gây bệnh thực tế trong tương lai, hệ thống miễn dịch của chúng sẽ nhận ra mầm bệnh và đáp ứng một cách nhanh chóng để chống lại hoặc ngăn ngừa các biến chứng nghiêm trọng của bệnh.

Phụ nữ có thai được tiêm phòng bệnh ho gà ở giai đoạn sau tuần thứ 20 của thai kỳ có thể truyền kháng thể thụ động cho thai nhi/trẻ sơ sinh, giúp tăng cường khả năng phòng bệnh cho trẻ, đặc biệt là trong 3 tháng đầu đời [3].

Chế độ ăn và các chất bổ sung

Một chế độ ăn khoa học đáp ứng đủ nhu cầu dinh dưỡng có thể mang đến cho trẻ một hệ miễn dịch khỏe mạnh.

Ngoài ra, những nghiên cứu gần đây cho thấy các Probiotics, điển hình là các sản phẩm Probiotics của Brauer, mang lại nhiều lợi ích đối với hệ miễn dịch của trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, bằng cách:

  • Probiotics giúp duy trì số lượng vi khuẩn có lợi trong đường ruột, đồng thời hạn chế sự phát triển của vi khuẩn có hại.
  • Một số loại vi khuẩn đường ruột có liên quan đến chức năng miễn dịch của cơ thể nhờ khả năng hỗ trợ sản xuất tế bào T, đồng thời điều chỉnh sự thiếu hụt khoáng chất và các chất dinh dưỡng khác.
  • Các lợi khuẩn có chức năng tạo ra một hàng rào giữa thức ăn mà chúng ta ăn và các mô trong cơ thể. Nếu ranh giới này không được bảo vệ, nguy cơ mắc các bệnh do tác nhân có trong thực phẩm sẽ tăng lên [4].

Sữa chua được coi là một trong những nguồn cung cấp Probiotics tự nhiên tuyệt vời nhất.

Nhiều người không biết rằng 70% của toàn bộ hệ miễn dịch của chúng ta được tìm thấy trong đường tiêu hóa, bao gồm một mạng lưới rộng lớn các mô bạch huyết phân bố suốt chiều dài của ruột. Các vi sinh vật có ích liên tục tương tác với các mô này, giúp khởi động hệ miễn dịch khi tiếp xúc với những vi khuẩn có hại khác.

Vì vậy, việc bổ sung Probiotics là một trong những yếu tố không chỉ đảm bảo một đường ruột khỏe mạnh giúp hấp thu chất dinh dưỡng, mà còn có tác dụng hỗ trợ phát triển và duy trì hệ miễn dịch, đặc biệt là ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ.

Tham khảo thêm tại:

[1]. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmedhealth/PMH0072548/

[2]. https://www.pregnancybirthbaby.org.au/how-your-babys-immune-system-develops

[3]. http://suckhoedoisong.vn/me-bau-nen-tiem-vac-xin-ho-ga-de-bao-ve-con-n89453.html

[4]. https://www.mindbodygreen.com/0-13175/6-ways-to-boost-your-childs-immune-system.html